Alfabet van de erfgoedsector: Onroerenderfgoedrichtplan

Neem de vallei van een rivier. Of een fortengordel. Of een aantal hoogstamboomgaarden in een streek… Sinds 2015 is er een nieuw Vlaams instrument om zo’n ‘erfgoedcollectief’ te behouden en te ontwikkelen. Het draagt de (lange) naam ‘onroerenderfgoedrichtplan’.

Een voorbeeld: de hoogstamboomgaarden van Haspengouw

Hoogstamboomgaarden: ze kenmerken Haspengouw en ze zijn een grote troef voor de regio. Maar economisch lijken ze weinig rendabel en ze vergen een intensief beheer. Ze staan daarom onder druk. In zo’n situatie is samenwerking met alle betrokken partners uit diverse sectoren én een stevig draagvlak bij de bevolking nodig om een visie op de toekomst van dit waardevolle landschappelijk erfgoed te ontwikkelen. Dat is wat zo’n onroerenderfgoedrichtplan wil bereiken: een breed gedragen visie. Hoe je daartoe komt, legt de regelgeving niet vast: het gebeurt op maat van het project.

Premie

Het richtplan omvat eigenlijk twee grote delen: een uitgesproken en geïntegreerde langetermijnvisie voor een afgebakend gebied, en een actieprogramma om de visie ook waar te maken, ‘op participatieve wijze’ en dus met actieve betrokkenheid van de lokale bevolking. Het is de Vlaamse regering die het uiteindelijke plan goedkeurt. Dat kan vervolgens de basis vormen om bijvoorbeeld een erfgoedlandschap af te bakenen in pakweg een ruimtelijk uitvoeringsplan. En dan gaan de maatregelen voor het behoud van de erfgoedwaarden en -kenmerken deel uitmaken van stedenbouwkundige voorschriften en kan men voor het behoud en beheer een beroep doen op het premiestelsel. 

Ankerplaatsen

Onroerenderfgoedrichtplannen zijn er nog niet volgens de nieuwe regelgeving. Er lopen wel twee proefprojecten in Limburg: de mergelgroeven in Zichen-Zussen-Bolder en de Hoogstamboomgaarden in Haspengouw. Maar omdat de vroegere ‘aangeduide’ ankerplaatsen – waardevolle landschappelijke ensembles – werden gelijkgesteld met onroerenderfgoedrichtplannen, met de bijbehorende rechtsgevolgen, tellen we er intussen toch meer dan zeventig.

Meer informatie

Zie over Onroerenderfgoedrichtplannen www.onroerenderfgoed.be/nl/beheer/onroerenderfgoedrichtplannen
De aangeduide c.q. vastgestelde ankerplaatsen vind je via www.onroerenderfgoed.be/nl/actueel/nieuws/ankerplaatsen-in-de-inventaris/