Menu

Erfgoed bezoeken in de nasleep van de coronacrisis

coronavirus

Covid-19 duwde ons allemaal in ons kot. Alle sectoren maken zich op om het post-coronatijdperk aan te vatten. Vanaf 18 mei (onder voorbehoud) gaan musea weer open. Wij polsten bij enkele partners in het Netwerk Open Monumenten hoe ze het nieuwe ‘normaal’ aanpakken. Uit die bevraging kwamen enkele interessante tips die misschien ook voor jou als inspiratie kunnen dienen.

7 engagementen

De musea in België stippen zeven engagementen aan:

  1. Een maximum aantal bezoekers per tijdsblok, maximum 1 persoon per 15 m2.
  2. Bezoekers aanraden om vooraf een ticket te reserveren via een online ticketingsysteem of telefonisch.
  3. In eerste instantie worden enkel individuele bezoekers toegelaten, nog geen groepsbezoeken.
  4. Zaalwachters zien toe op de ‘social distancing’.
  5. Een publieksparcours zorgt ervoor dat bezoekers elkaar niet kruisen.
  6. De musea bieden de bezoekers zelf beveiligings- en sanitair materiaal aan. 
  7. Alle door de overheid opgelegde maatregelen worden strikt gevolgd.

Het Vlaams Museumoverleg en het Overleg Regionale Musea onderschrijven deze maatregelen. Het gaat concreet om musea als het Abdijmuseum Ten Duinen in Koksijde, het In Flanders Fields Museum in Ieper, Koers. Museum van de Wielersport in Roeselare en vele andere.

Museum Dhondt-Dhaenens

Ga online

Uit onze bevraging bleek dat vele collega-erfgoedzorgers elk voor zichzelf al de denkoefening hadden gemaakt. We lijsten enkele inspirerende praktijkvoorbeelden op.

Tijdens de verplichte coronasluiting kozen veel erfgoedzorgers er voor om hun bezoekers via digitale weg te bereiken. Museum Dhondt-Dhaenens in Deurle bracht zo hun twee lopende solotentoonstellingen in elke huiskamer. “We zetten al langer in op een meer digitale beleving van Museum Dhondt-Dhaenens via 360° - opnames, filmpjes en zaalzichten van tentoonstellingen. Het idee dat een museum niet enkel een gebouw is om fysiek te betreden, maar ook mensen thuis kan bereiken én een verlichtende en educatieve rol kan opnemen, is een belangrijk gegeven waarop veel musea verder zullen werken”, zegt Rik Vannevel van MDD.

Coronavirus

Tape, plexiglas en mondmaskers

De afgelopen weken stond het openbare leven ‘on hold’. Veel van wat gepland was, werd uitgesteld. In het Kasteel van Laarne zou de gloednieuwe movieguide worden voorgesteld. Een meeslepend verhaal waarbij acteur Ivan Pecknik, in de rol van pastoor Jan Schatteman, je door de geschiedenis van de burcht loodst. Die lancering is uitgesteld naar 25 juni.

De maatregelen die in het Kasteel van Laarne worden genomen, kwamen bij elke collega-erfgoedzorger in grote lijnen terug. “We zijn volop bezig met de voorbereiding van de heropening”, zegt Véronique Lambert van het Kasteel van Laarne. “Voor de onthaalbalie komt een wand van plexiglas. We hebben herbruikbare mondmaskers en wegwerphandschoenen voor de medewerkers en vrijwilligers besteld. Er is voldoende handgel voorzien voor medewerkers en bezoekers. Met tape trekken we lijnen op de vloer. We hebben ontsmetting voor de movieguides en koptelefoons. Alle handdoeken zijn vervangen door papier en er staat voldoende zeep”, aldus Véronique die er aan toevoegt sowieso met een beperkt aantal bezoekers per tijdslot te werken.

Aangepast parcours

De bezorgdheid bij veel collega-erfgoedzorgers is dat bezoekersstromen elkaar zullen kruisen. In het zevenpuntenplan van de musea wordt een vast parcours voorgesteld. Bij de Zimmertoren in Lier gaan ze nog een stap verder. “Wij passen het parcours aan zodat de bezoekers op verschillende plaatsen kunnen beginnen en wij vragen hen om niet kris-kras door het museum en de toren te lopen”, zegt Patrick d’Haens van het Zimmertorencomité. “Een stagiaire zal toezicht houden op de social distancing binnen het museum en indien nodig ingrijpen.”

Eigen smartphone

Wie Kasteel Beauvoorde in Wulveringem betreedt, moet verplicht de handen reinigen vooraleer het onthaal te betreden. De tentoonstelling Grote Kunst voor Kleine Kenners wordt verlengd. Per kunstwerk worden maar een beperkt aantal mensen toegelaten. “We kijken na of het WIFI-signaal in het kasteel toereikend is. Als dat zo is, zouden we onze bezoekers stimuleren een app te installeren op hun eigen smartphone in plaats van onze audiogidsen te gebruiken”, zegt Elke Beauprez, onze collega van site-ontwikkeling bij Herita. 

Covid19

Op reservatie

In eerste instantie worden geen groepsbezoeken toegelaten. Net als bij veel andere collega-erfgoedzorgers worden in De Hofkamer in Antwerpen nog enkel bezoekers toegelaten die vooraf hebben gereserveerd. “Per verdieping en in de Hofkamer, de pronkruimte uit 1772, laten we maximaal één gezin toe. Zaalwachters zullen dit controleren”, zegt Elke Beauprez.

Het Fort van Duffel, het Ursulineninstituut in Sint-Katelijne-Waver, de Kolonies van Wortel en Merksplas en vele andere erfgoedlocaties worden beheerd door het Kempens Landschap. “In eerste fase zal een beperkt publiek toegelaten worden”, stelt directeur Philippe De Backer. “We denken bijvoorbeeld aan vooraf gereserveerde rondleidingen met een maximum aantal personen in een vast eenrichtingsparcours waarbij de gids als enige touchscreens en dergelijke bedient en deze meteen ontsmet. Het parcours kan zo worden bedacht dat een gedeelte van de uitleg buiten gegeven wordt en de gids vooral stil blijft staan in de grotere ruimtes.”

Paviljoen De Notelaer

Meer gebruik van buitenruimtes

Het idee om de ruimte rond erfgoed te benutten, is zeker voor locaties op het platteland een aanrader. “Bij Paviljoen De Notelaer in Hingene stellen we een buitententoonstelling op. Ook op onze andere sites zijn er ideeën om de buitenruimte meer te gebruiken en in te zetten om informatie te geven”, zegt Philippe De Backer.

Veel erfgoedlocaties beschikken over een eigen café of restaurant dat nog een hele tijd gesloten blijft. Omdat dit voor velen een belangrijke bron van inkomsten is, kan hier eventueel ook over een zomerse invulling worden nagedacht. Bij het Kempens Landschap opperen ze de mogelijkheid om voorlopig enkel een buitenbar op hun sites te openen.

Op de binnenkoer van Huis Beaucarne in Ename wordt tussen mei en oktober een theehuis ingericht. “De afgelopen weken staken we de handen uit de mouwen om onze tuin om te toveren tot een ware oase. Als horeca weer open mag, voorzien we de mogelijkheid om overal in onze tuin te ‘picknicken’. We voorzien ook meer bezoekers in de tuin en onze historische druivenserre”, zegt Julien Fornari. Voor de rondleidingen binnenskamers wachten Julien en zijn verloofde Lena Vastesaeger nog even af. “Voldoende afstand bewaren is hier niet zo evident. Lijnen op de vloer zijn sowieso uit den boze in dit beschermd monument met haar prachtige natuursteen en houten vloeren. Stickers laten lijmresten na en tasten de steen of het hout aan.”

Alden Biesen interieur

Tentoonstellingen spreiden

Sites die over voldoende ruimte beschikken, kunnen die maximaal gaan benutten. “Onze zomertentoonstelling ‘Er was eens… sprookjes van de gebroeders Grimm’ zullen we spreiden naar meerdere ruimtes zodat er fysiek al meer afstand is tussen de tentoonstellingsobjecten”, zegt Patrick Cornelissen, algemeen directeur van Landcommanderij Alden Biesen in Bilzen. Het bezoek zal enkel op voorhand kunnen gereserveerd worden en per uur worden maar een strikt aantal bezoekers toegelaten. “Schat van Vlieg zal eveneens uitgerekt worden qua locaties, en ook hier zal men maar een beperkt aantal deelnemers tegelijk toelaten.”

Nog meer tips en inspiratie